تجهیزات اندازهگیری سطح به ابزارهایی گفته میشود که برای تعیین ارتفاع یا مقدار مواد (مایع، جامد یا دوغاب) داخل مخازن، سیلوها و تانکها استفاده میشوند. اندازهگیری دقیق سطح یکی از مهمترین پارامترهای کنترلی در صنایع مختلف است، زیرا عدم کنترل صحیح آن میتواند باعث سرریز شدن مخازن، خشک کار کردن پمپها، کاهش کیفیت محصول و حتی بروز حوادث خطرناک شود.
در سیستمهای ابزار دقیق، تجهیزات اندازهگیری سطح اطلاعات لازم را به سیستمهای کنترلی مانند PLC و DCS ارسال میکنند تا فرآیند بهصورت ایمن و خودکار کنترل شود.
اهمیت تجهیزات اندازهگیری سطح در صنعت
اهمیت این تجهیزات را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
- جلوگیری از سرریز مخازن
- جلوگیری از خشک کار کردن پمپها
- کنترل موجودی مواد اولیه
- افزایش ایمنی فرآیند
- بهینهسازی تولید
در صنایعی مانند نفت و گاز، پتروشیمی، صنایع غذایی، دارویی، سیمان و آب و فاضلاب، اندازهگیری سطح یکی از حیاتیترین پارامترهای فرآیندی محسوب میشود.
روشهای اندازهگیری سطح
تجهیزات اندازهگیری سطح بر اساس نوع تکنولوژی به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
🔹 روشهای تماسی
در این روش سنسور با ماده داخل مخزن در تماس است:
- لول ترانسمیتر هیدرواستاتیک
- لول ترانسمیتر شناوری
- لول سوئیچ دیاپازونی
- دیسپلیسر
🔹 روشهای غیرتماسی
در این روش سنسور هیچ تماسی با سیال ندارد:
- لول ترانسمیتر التراسونیک
- لول ترانسمیتر راداری
- لول ترانسمیتر لیزری
روشهای غیرتماسی برای سیالات خورنده، دماهای بالا و مواد خطرناک بسیار مناسب هستند.
انواع تجهیزات اندازهگیری سطح
لول ترانسمیتر هیدرواستاتیک
این نوع از تجهیزات اندازهگیری سطح بر اساس فشار ناشی از ارتفاع سیال کار میکند.
مزایا
- دقت مناسب
- قیمت اقتصادی
- مناسب برای مخازن عمیق
کاربرد
- مخازن آب
- صنایع تصفیهخانه
- تانکهای سوخت
لول ترانسمیتر التراسونیک
این تجهیز با ارسال امواج صوتی و دریافت بازتاب آن، فاصله تا سطح سیال را اندازهگیری میکند.
مزایا
- نصب آسان
- بدون تماس با سیال
- مناسب برای مواد خورنده
محدودیت
- حساس به بخار و فوم
لول ترانسمیتر راداری
لول ترانسمیتر راداری یکی از دقیقترین تجهیزات اندازهگیری سطح است که با استفاده از امواج مایکروویو کار میکند.
مزایا
- دقت بسیار بالا
- عدم تأثیرپذیری از دما و فشار
- مناسب برای شرایط سخت صنعتی
کاربرد
- صنایع نفت و گاز
- مخازن تحت فشار
- مواد با دمای بالا
لول سوئیچ (Level Switch)
لول سوئیچ برای تشخیص یک نقطه مشخص از سطح استفاده میشود و معمولاً برای آلارم یا قطع و وصل تجهیزات کاربرد دارد.
انواع لول سوئیچ
- دیاپازونی
- خازنی
- شناوری
- پرهای (Rotary Paddle)
کاربرد
- جلوگیری از سرریز
- جلوگیری از خشک کار کردن پمپ
- آلارم سطح بالا و پایین
لول گیج (Level Gauge)
لول گیج برای نمایش محلی سطح سیال در مخازن استفاده میشود.
انواع
- شیشهای
- مغناطیسی
نقش تجهیزات اندازهگیری سطح در سیستمهای کنترلی
تجهیزات اندازهگیری سطح نقش بسیار مهمی در کنترل خودکار فرآیند دارند. این تجهیزات:
- اطلاعات سطح را به اتاق کنترل ارسال میکنند
- باعث کنترل ورود و خروج سیال میشوند
- از بروز شرایط خطرناک جلوگیری میکنند
کاربرد تجهیزات اندازهگیری سطح در صنایع مختلف
🔹 صنایع نفت و گاز
کنترل سطح مخازن ذخیره نفت و فرآوردهها
🔹 صنایع پتروشیمی
کنترل سطح راکتورها و مخازن مواد شیمیایی
🔹 صنایع غذایی
کنترل سطح مخازن مواد اولیه
🔹 صنایع آب و فاضلاب
اندازهگیری سطح مخازن و حوضچهها
🔹 صنایع سیمان و معدنی
اندازهگیری سطح مواد پودری در سیلوها
نکات مهم در انتخاب تجهیزات اندازهگیری سطح
برای انتخاب صحیح تجهیزات اندازهگیری سطح باید به موارد زیر توجه کرد:
- نوع ماده (مایع یا جامد)
- دما و فشار فرآیند
- وجود بخار، فوم یا گرد و غبار
- ارتفاع مخزن
- دقت مورد نیاز
- شرایط نصب
انتخاب اشتباه تجهیز میتواند باعث خطای اندازهگیری و اختلال در فرآیند شود.
آینده تجهیزات اندازهگیری سطح
با پیشرفت تکنولوژی، تجهیزات اندازهگیری سطح به سمت:
- سنسورهای هوشمند
- ارتباطات دیجیتال
- مانیتورینگ آنلاین
- نگهداری پیشبینانه
در حال حرکت هستند.
جمعبندی
تجهیزات اندازهگیری سطح یکی از مهمترین اجزای ابزار دقیق هستند که نقش حیاتی در ایمنی، کنترل فرآیند و بهرهوری سیستمهای صنعتی دارند. انتخاب صحیح این تجهیزات باعث افزایش راندمان، کاهش هزینهها و جلوگیری از بروز حوادث میشود.
منابع و لینکهای خارجی
- https://instrumentationtools.com
- https://www.omega.com
- https://www.isa.org
- https://www.engineeringtoolbox.com
طراحی و اجرای سیستمهای ابزار دقیق
در صورتی که نیاز به طراحی، تأمین و اجرای سیستمهای ابزار دقیق دارید، میتوانید از طریق واتساپ یا صفحه تماس با ما با کارشناسان ما در ارتباط باشید تا بهترین راهکار متناسب با پروژه شما ارائه شود.
برای دیدن سایر مقالات اینجا کلیک کنید.
